HiFi Klubben

Skip to content
Koopjesmarkt Pak je korting op demo modellen, overtollige voorraad, uitlopende en refurbished producten! Bekijk ze hier

Luister naar filmmuziek en ontdek nieuwe beelden

Muziek is het subtiele maar allesbepalende ingrediënt van een film. En ook al wordt filmmuziek geschreven op basis van het beeldmateriaal, het kan ook zonder. De internationaal gelauwerde filmcomponist Jacob Groth neemt ons mee in de wereld van de filmmuziek en geeft tips over wat en hoe we moeten luisteren.

Stel je deze filmscène eens voor: de camera is gericht op twee mensen, een man en een vrouw, in een zwaar gesprek verwikkeld. Zij zegt dat ze het geprobeerd heeft, echt geprobeerd, maar dat ze hem nu moet verlaten. En terwijl ze opstaat, hoor je de melancholieke klanken van een vleugelpiano.

‘Dat kan dus niet,’ zegt Jacob Groth.

‘Want je associeert een vleugel automatisch met iemand die erop zit te spelen. En dan denkt het publiek: waar is de pianist? Maar strijkinstrumenten werken altijd, want die lijken meer van bovenaf te komen – en het is een soort van stilzwijgende afspraak tussen de film en het publiek dat strijkers altijd passen.’

En zo zitten we al meteen middenin een gesprek over filmmuziek.

Jacob Groth maakt al meer dan 40 jaar muziek voor films en series, bijvoorbeeld voor de verfilming van de Millennium-trilogie en films van de Dogma-regisseur Søren Kragh-Jacobsen. Op dit moment werkt hij aan de serie ‘Midnight, Texas’ van de Amerikaanse zender NBC en pendelt hij heen en weer tussen zijn studio in Kopenhagen en Los Angeles. Zijn werk resulteert in een zogenoemde ‘score’ – een term die verwijst naar muziek die speciaal is geschreven voor een bepaalde film of tv-serie. De score moet als het ware versmelten met de andere geluiden in de film, zoals de dialogen, omgevingsgeluiden en soms ook bestaande muziek.

2_1800x1300.jpg

Dialogen zijn het moeilijkst – en het leukst

Soms is Jacob Groth vanaf het allereerste begin bij de productie betrokken, zodra de eerste scripts klaar zijn. Soms wordt hij er ook op het laatste moment bijgehaald om een productie te redden, omdat ze dan pas merken dat de muziek niet klopt. Maar wat de situatie ook is, zijn ambitie is altijd hetzelfde:

‘De muziek moet transparant zijn, zodat hij pas compleet wordt als je de beelden toevoegt. Je moet dus niet alles inkleuren. Mijn muziek is eerder een soort vernis die over het doek ligt,’ legt hij uit en hij vertelt dat dialogen het moeilijkst – maar ook het leukst – zijn om muziek bij te schrijven:

‘Als je een man in stilte de zonsondergang tegemoet ziet rijden, dan heb je als componist alle ruimte die je nodig hebt. Maar het leukste is eigenlijk om muziek te schrijven voor dialogen. Als je een goede score hoort, dan kun je denken: waar is de melodie? En dat komt dan doordat de componist ruimte heeft overgelaten voor de woorden, waardoor de muziek als soort begeleiding werkt. Instrumenten zoals een hobo of een zachte, elektrische gitaar passen dan vaak heel goed, omdat die een beetje lijken op de menselijke stem. Je moet dan nooit een kazoo of een harmonica gebruiken, tenzij het bewust uit effectbejag is.’

 

Eerst zien, dan luisteren

En zo zijn er talloze ongeschreven regels voor wat wel en niet werkt. Een ander voorbeeld is dat een snaredrum altijd goed is om het tempo in de verhaallijn te verhogen. Of dat lage blaasinstrumenten een goede manier zijn om aan te geven dat iemand binnenkort aan zijn einde komt – iets wat je bijvoorbeeld hoort in veel Marvel-films. Maar je moet niet denken dat Jacob Groth zich slaafs hoeft te houden aan allerlei filmconventies.

‘Ik heb ongelofelijk veel vrijheid. En ik denk zelfs dat ik veel minder vrijheid zou hebben als ik me bijvoorbeeld zou moeten houden aan alle conventies in de pop- of rockmuziek. Alles kan bij filmmuziek, zolang het maar bij het beeldmateriaal past. Ik heb filmmuziek gemaakt met experimentele gitaren in de ene scène, en klassieke, op Grieg geïnspireerde muziek in de volgende. Zolang de muziek bijdraagt aan de totaalervaring is alles toegestaan,’ zegt hij.

3_1800x1300.jpg

En die totaalervaring is ook de reden dat Jacob Groth liever ziet dat mensen de bioscoop verlaten en zeggen ‘Wat een verhaal!’, dan ‘Wat een muziek!’ Tegelijkertijd vindt hij het geweldig als filmmuziek op zichzelf kan staan – en hij merkt dat hij niet de enige is. Hij heeft zelfs een tip:

‘Als je houdt van filmmuziek, stel ik voor dat je naar de bioscoop gaat en de film als film gaat zien. Het is dus niet de bedoeling dat je extra gaat letten op de muziek. Daarna kun je nog een keer naar de bioscoop gaan en je speciaal richten op de filmmuziek, of alléén naar de muziek luisteren. Je merkt dan vaak dat je de filmbeelden toch weer voor je ziet, en dat je daarbij ook je eigen, nieuwe beelden creëert,’ zegt hij en hij constateert:

‘Dat is wat goede filmmuziek doet: het draagt bij aan de film, maar vertelt ook een eigen verhaal.’

 

Drie films die je volgens Jacob Groth moet horen

Blade Runner (Vangelis, 1982)
Het is een bijzonder krachtige symbiose tussen een indrukwekkende toekomstvisie en synthesizermuziek. Je merkt er bijna niets van, juist omdat je erin meegezogen wordt. Maar ook als je de muziek geïsoleerd hoort, roept hij ontzettend veel beelden op.

Twin Peaks (Angelo Badalamenti, 1990)
Je hoort bijna de hele tijd muziek – langzaam, als een cool jazz-trio, met een vleugje rock ’n’ roll. De snaredrum wordt met brushes bespeeld, je hoort een contrabas en een subtiele elektrische piano. Het werkt ontzettend goed om de mooie, onderdrukte tienererotiek die de serie uitstraalt te benadrukken.

Westworld (Ramin Djawadi, 2016)
We kunnen tegenwoordig steeds meer kiezen wat we willen zien. En daarom zijn intro’s zo ontzettend belangrijk geworden. Je kunt je kijkers voorbereiden op wat ze te wachten staat. Daarom is ‘Westworld’ zo leuk, omdat hij met dit gegeven speelt en een heel eigen samenhang tussen beeld en geluid creëert. Het is heel geraffineerd, en het werkt...

... maar luister ook naar: de muziek van Bernard Herrmann voor de films van Alfred Hitchcock, de muziek van Nino Rota bij de films van Federico Fellini, Hans Zimmers muziek bij ‘Gladiator’ en de gitaarcompositie van Stanley Myers in ‘The Deer Hunter’.

We maken gebruik van koekjes, ook wel cookies, zodat je online kunt winkelen. We gebruiken ze ook om uit te vinden hoe onze website wordt gebruikt, zodat we onze site verder kunnen verbeteren. Door verder te gaan accepteer je deze cookies. Lees meer over cookies hier